مشخصات فنی طرح
 
 

طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر حضرت رضا (ع) محدوده ای به وسعت تقريبي 310 هكتار را شامل می شود كه خود به چهار قطاع بزرگ تقسیم می شود

قطاع يك: در حد فاصل ميدان بيت المقدس، خيابان شهيد اندرزگو(خسروي نو)،چهار راه خسروي،خيابان آزادي، چهار راه شهدا، خيابان شيرازي و حرم مطهر واقع شده و مساحتي در حدود 29 هكتار را در بر مي گيرد.

قطاع دو: در حد فاصل خيابان شيرازي، چهار راه شهدا، خيابان آزادي، راه آهن، بولوار شهيد كامياب، چهار راه مقدم طبرسي، خيابان طبرسي و حرم مطهر واقع شده و مساحتي در حدود 122 هكتار را در بر مي گيرد.

قطاع سه: در حد قاصل خيابان طبرسي، چهار راه مقدم، بولوار وحدت، ميدان وحدت(پنجراه پايين خيابان)، خيابان نواب صفوي و حرم مطهر واقع شده و مساحتي در حدود 104 هكتار را در بر مي گيرد.

قطاع چهار: در حد فاصل خيابان نواب صفوي، ميدان وحدت(پنجراه پايين خيابان)،خيابان17 شهريور، ميدان 17 شهريور، خيابان شيخ طوسي(حاشيه شمال شرقي بازار رضا)، ميدان بيت المقدس و حرم مطهر واقع شده و مساحتي در حدود 55 هكتار را در بر مي گيرد



بافت پیرامون حرم مطهر رضوی كه محدوده طرح را شامل می شود با الگوی مركزی شعاعی شكل گرفته است. بدین معنی كه مجموعه حرم مطهر امام رضا (ع) كه خود محدوده ای به وسعت حدود 50 هكتار را شامل می شود در مركزيت طرح قرار داشته و بافت پیرامون به صورت شعاعی در اطراف آن شكل گرفته است.

با توجه به این الگوی شعاعی و به نسبت دوری و نزدیكی بافت از مجموعه حرم مطهر كیفیت و چگونگی تخصیص فضا تغییر می كند و در واقع فرایند گذار در این تخصیص مورد نظر بوده است. با این تحلیل و با معیار دوری و نزدیكی بافت به مجموعه حرم سه حوزه با فعالیت های مشخص در طرح تعیین شده است.


 

حوزه زیارت
این حوزه كه به حوزه قدسی نیز مشهور است در مركزيت طرح قرار داشته و دارای كاركرد اصلی زیارت است و عنصر انسانی آن زائر می باشد. در این حوزه تمام برنامه ریزی های كالبدی و عملكردی بر عهده آستان قدس رضوی می باشد و سازمان مجری طرح هیچگونه مداخله ای در این حوزه ندار
د



حوزه اقامت-زیارت(سطح یک)
این حوزه در اصطلاح سازمان مجری طرح به سطح یك مشهور است و فعالیت اصلی آن تدارك نیاز های زائران است و عنصر انسانی این حوزه زائران و شهروندان هستند. این حوزه از لحاظ جغرافیایی در حدفاصل مجموعه حرم مطهر تا شبكه حلقوی موسوم به شارستان رضوی قرار دارد. شارستان رضوي قرار است در راستای اجرای طرح احداث و به صورت حلقه اي گرداگرد حرم مطهر و با فاصله اي متناسب از آن ارتباط كليه خيابان هاي شعاعي(منتهي به حرم مطهر) را با يكديگر برقرار نمايد
.



حوزه اقامت(سطح دو)
این حوزه در اصطلاح سازمان مجری طرح به سطح دو مشهور است و فعالیت اصلی این حوزه عملكرد های شهری براساس سرریز تقاضاهای زائران از سطح یك است. این حوزه از لحاظ جغرافیایی در حدفاصل شارستان رضوی تا مرز محدوده ی اجرای طرح واقع می گردد.

همانطور كه قبلا بيان گرديد طرح نوسازي و بهسازي بافت پيرامون حرم مطهر حضرت رضا(ع) از حرم مطهر شروع و به خيابان هاي اندرزگو(خسروي نو)، آزادي، بولوار شهيد كامياب، بولوار وحدت، خيابان 17 شهريور و خيابان شيخ طوسي(حاشيه بازار رضا)محدود مي شود. اين محدوده مساحتي در حدود 3.100.000 مترمريع را شامل مي گردد.



گذرگاه ها و خیا بان ها

طرح تفضیلی نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) دارای وجوه و كاركردهای فراونی می باشد و در اصل حیات شهری جدیدی را در محدوده ی طرح ایجاد می نماید.  لذا در راستای اجرای طرح و با هدف تسهیل عبور و مرور و كاهش بار ترافیكی محدوده، سازمان مجری طرح علاوه بر تعریض چهار خیابان اصلی موجود منتهی به حرم مطهر، نسبت به احداث چهار خیابان شعاعی جدید و یك حلقه مبدل مشهور به شارستان رضوی اقدام خواهد نمود.

 

شارستان رضوی
قبل از شروع اجراي طرح خیابانهای موجود منتهی به حرم مطهر امام رضا (ع) از لحاظ دسترسی به یكدیگر دارای نارسایی هایی جدي بوده است. مطابق طرح تفضیلی مصوب  حلقه مبدل كه نقش اصلی آن فرایندگذار از حیات شهری به مركز قدسی است در حد فاصل سطح یك و دو قرار گرفته است و پیرامون حلقه مبدل (شارستان رضوی) كاربری هایی با هدق بهره وری مناسب از ظرفیت های محیطی برای پاسخگویی به نیازهای زائران برنامه ریزی شده است.

شارستان رضوی علاوه بر اتصال خیابان های شعاعی منتهی به حرم مطهر به یكدیگر نقش عمده ای در كاهش بار ترافیكی محدوده دارد كه موارد ذيل از آن جمله است:

تامین دسترسی مناسب از بافت محدوده به حرم مطهر

تنظیم ارتباط و دسترسي مناسب شهر با بافت پیرامون حرم مطهر

تبدیل حركتهای سریع به آرام در محدوده طرح

تبدیل حركت وسایل حمل و نقل شخصی به عمومی


خیابانهای شعاعی
در طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) علاوه بر تعریض و بهسازی چهار خیابان اصلی موجود منتهی به حرم مطهر امام رضا (ع)، احداث چهار خیابان جدید كه به خیابانهای شعاعی معروف هستند نیز پیش بینی شده است. اسامي اين چهار خيابان به شرح ذيل است:

شارستان چهار باغ در قطاع يك كه ارتباط مستقيم چهار راه خسروي به حرم مطهر را برقرار مي نمايد.

شارستان رضوان در قطاع دو كه ارتباط مستقيم ميدان راه آهن را به حرم مطهر برقرار مي نمايد.

شارستان اميرالمومنين(ع) در قطاع سه كه ارتباط مستقيم تقاطع بولوار وحدت و امت را به حرم مطهر برقرار مي نمايد.

شارستان عيدگاه در قطاع چهار كه ارتباط مستقيم ميدان17 شهريور را به حرم مطهر برقرار مي نمايد.



اهداف اصلی از احداث این خیابانها عبارتند از:

استفاده از جاذبه ی مركز اصلی (مجموعه حرم) و تامین تداوم بصری به این مركز قدسی

تامین پیوندهای ترافیكی لازم بین حلقه پیرامون و حلقه ی شریانی میانی

پیوند نقاط ویژه شهری به مجموعه حرم مطهر

بیشترین كاربری ها در این محدوده به فضاهای تجاری-اقامتی، فضای سبز تجهیز شده، پیاده گذرها و پاركینگ های عمومی اختصاص خواهند داشت.
هم اكنون یكی از آن چهار خیابان شعاعی به نام بلوار امیرالمومنین (ع) با جدیدترین امكانات و بر اساس استانداردهای روز دنیا احداث گردیده است



بلوار امیرالمومنین (ع) به طول 900 متر در قطاع 3 محدوده طرح بهسازی و نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) واقع شده است و بلوار وحدت را به حرم مطهر متصل می كند. بر اساس نظر كارشناسان این محور به عنوان مهمترین شریان حیاتی بافت مركزی ایفای نقش نموده و اثر زیادی در روان سازی ترافیك خیابانهای منتهی به حرم مطهر و ایجاد رفاه بیشتر برای زائران و مجاوران خواهد داشت. از امكانات و تاسیسات زیر بنایی در نظر گرفته شده در راستای اجرای طرح، احداث تونل مشترك تاسیسات شهری می باشد كه به طول تقریبی 13 كیلومتر در خیابانهای اطراف حرم مطهر امام رضا (ع) با الویت دو تونل هر یك به طول 500 متر در بلوار امیر المومنین بین حرم مطهر رضوی و بلوار وحدت طراحي گردیده است.


اهداف اجرایی این طرح ایجاد هماهنگی و برنامه ریزی دقیق در اجرای پروژه های خدماتي، ارائه سهل و آسان و پشتیبانی خدمات، رفع مشكلات ترافیكی بر اثر حفاریهای متعدد و بعضا نابجا، سهولت تعمیر و تعویض لوله ها و كابلها بدون نیاز به حفر مجدد ترانشه و ايجاد مكان حفاظت فیزیكی تاسیسات از صدمات احتمالی و انجام سرویس برای افزایش عمر تاسیسات می باشد.

طی بازرسی های انجام شده و با هماهنگی انجام گرفته و نظر به لزوم استفاده از مصالح نوین مقرر گردید كه از لوله های فایبر گلاس با مقطع دایره ای و قطر 2800 میلی متر در این پروژه ستفاده گردد.در طول مسیر لوله ها جهت انشعابات آب، مخابرات، برق و فاضلاب نیز تعداد 12 حوضچه حفر شده اند تا از حفاریهای متعدد و نابجا در مسیر بلوار امیر المومنین (ع) ممانعت شود.

 

ره باغ
در طرح بهسازی و نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع)، امتداد خیابانهای شعاعی به سمت حرم مطهر جهت حركت پیاده زائران در نظر گرفته شده است در سطح یك با هدف تداوم سمت گیری در جهت مجموعه حرم مطهر و تامین پيوندهای لازم با حوزه قدسی، ره باغ هایی پیش بینی شده اند كه ضمن تسهیل حركت پیاده و تامین دسترسی مناسب و امن به حرم مطهر، حركت از مبادی ورودی مجموعه حرم مطهر را در بافت شهری پیرامون تا حلقه ی مبدل تداوم می بخشد. هدف از ایجاد این حوزه كه از آن به عنوان ره باغ یاد می شود تسهیل حركت پیاده زائران به مجموعه حرم مطهر، تداوم از مبادی ورودی مجموعه حرم مطهر تا حلقه مبدل، مسائل زیست محیطی، انتقال از حركت سواره به پیاده و تامین ایستگاههای حمل و نقل عمومی مي باشد.

این محدوده دارای كاربری های متنوع زیر می باشد:

فضای سبز تجهیز شده

فضای مكث و توقف

تخصیص اراضی پیرامون ره باغ ها به كاربری های تجاری

پاركینگ های عمومی