تاریخچه :
در سال 1371 و به استناد تبصره 5 ماده 11 قانون زمین شهری و طبق اساسنامه مصوب هیات وزیران مقرر گردید شركتهای پیمانكاری، عمرانی و ساختمانی مسكن سازان در تمامی استانهای كشور تاسیس گردد. پس ازآن با توجه به ضرورت هایی كه در خصوص اجرای طرح بهسازی و نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) احساس می گردید، مقرر شد اقدامی بین بخشی با مشاركت وزارت مسكن و شهرسازی، آستان قدس رضوی و شهرداری مشهد صورت پذیرد.
پس از این تصمیم وزیر وقت مسكن و شهرسازی مرحوم مهندس كازرونی با ارسال نامه ای در این خصوص تصمیم وزارت مسكن و شهرسازی، آستان قدس رضوی و شهرداری مشهد را برای تاسیس شركتی به منظور نوسازی و بازسازی بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) به استحضار مقام معظم رهبری رساند و از محضر مغظم له كسب تكلیف نمود. ایشان نيز با این اقدام موافقت فرموده و آن را به جا و موجب ثواب و اجر الهی برای اقدام كننده آن دانستند.
اهداف و راهبردها:
مشهد مقدس به عنوان یكی از قطب های فرهنگی جهان اسلام و به سبب وجود بارگاه منور حضرت رضا (ع) همواره مورد عنایت و توجه شیعیان بوده است. وجود پتانسیل بالای توریست مذهبی در این شهر، روز به روز بر جمعیت ساكن و متحرك آن افزوده است.
از سوی دیگر بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) تا قبل از شروع طرح نوسازي و بهسازي، به دلیل فرسودگی بیش از حد تاكنون از ساختار كالبدی و عملكرد متناسب با نیازهای موجود و رو به افزون شهري برخوردار نبوده و لذا این شرایط به گونه ای پیش رفته است كه فاقد حداقل ظرفیت ها برای دستیابی به اهداف اولیه فرهنگی-مذهبی بوده و گاه حفظ كرامت انسانها در چنین بافتهايي به حداقل می رسيده و رشد و تربیت در این فضاها با موانع جدی محیطی روبرو می شده است.
ساخت و سازهای جدید، نه تنها افزایش نقش و اهمیت مجموعه حرم مطهر را در نظام شهری هدف محوری خود قرار داده، بلكه با تحول كیفی در بافت موجود و با به كاربردن بهینه اصول معماری معاصر از فشارهای گوناگون مركز شهر كاسته و در صدد دست يابي به تعادلي پایدار در اين محدوده مي باشد.
طرح نوسازي و بهسازي بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) با هدف اصلی تعدیل فشار و كنترل تراكم فزاینده در بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا (ع) شكل گرفته است. لذا نسبت به ارائه ی طرحي جامع و عقلایی به منظور ساخت و سازهای كالبدی آراسته و ترسیم سیمای شهری مطلوب و جذاب، به ویژه ایجاد فضایی معاصر برای انجام مراسم زیارت مبادرت ورزيده است كه در عین حال بازتاب یادمان های ذهنی و تاریخی زيارت و در عین حال شایسته ی شان و منزلت بارگاه حضرت رضا (ع) مي باشد.
بر این اساس اصول و مبانی اهداف و راهبردهای طرح بهسازی و نوسازی به شرح ذیل تدفیق شده اند:
· برجسته كردن نقش فرهنگی-مذهبی حرم مطهر حضرت رضا (ع) به مثابه یكی از قطبهای جهان اسلام.
· تثبیت و تبیین جایگاه مجموعه ی حرم مطهر حضرت رضا (ع) در سه مقیاس بین المللی، ملی و محلی.
· تاكید بر اهمیت و ارزش بی مانند مجموعه زیارتی حرم مطهر حضرت رضا (ع) در نظام شهری مشهد.
· برقراری ارتباط سازمان یافته میان مجموعه ی زیارتی حرم مطهر و بافت شهری مشهد.
· ایجاد فضایی معاصر برای برگزاری مراسم زیارت.
· ایجاد یك مجموعه ی ممتاز شهری در تعادل فضایی با مجموعه حرم مطهر حضرت رضا (ع) با كیفیت ممتاز و ارزش های طراحی شهری.
· سازمان دهی و سامان دهی جدید حوزه شهری مورد نظر به منظور تامین نیازهای خدماتی-رفاهی زائران (به ویژه زائران كم درآمد)، مسافران و شهروندان تا پایان قرن 1400 (ه.ش) و تعیین چشم انداز تحولات مجموعه زیارتی و حوزه شهری اطراف آن.
· ایجاد اشتیاق در مردم و ساكنان برای همراهی با تحولات نوسازی و بهسازي.
